A construçion de l’òspite MEGIO pe-o dispoxitivo de fuxon nucleare da Çiña a l’é comensâ de mainea completa
A-o primmo d’ötovie, l’é stæto fæto unna progresciva primmäia inta costruçion do dispoxitivo de fuxon nucleare da Ciña MEGIO.
A base ch'a peisa ciù de 400 tonnëi a l'é stæta installâ con successo e a saiâ deuviâ pe portâ l'òspite BEST con un peiso totale de pöco assæ 6700 tonnëi, ch'o marca o comenso completo da construçion pe l'òspite de machine pesante de sto paise ciù grande.
Inte l’avvegnî, sto dispoxitivo o saià a primma demostraçion validâ à livello internaçionale da generaçion de potensa nucleare e se prevedde ch’a l’accende a primma luxe pe mezo da fuxon nucleare do 2030.
Fuxon atòmica: a password utimate pe l'Energia còsmica
Da-o mistëio da bruxatua continua do sô pe 4,6 miliardi d’anni à l’urtima reçerca de l’umanitæ de l’energia netta «ineshastibile», a fuxon atòmica a l’é delongo stæta uña de direçioin de reçerca ciù da-o sciô into campo da sciensa. No l'é solo che a fòrsa motrixe do nucleo pe-e stelle emette da luxe e de rescädâ inte l'universo, ma ascì unna tecnologia taggiâ ascì ch'a l'à o potençiâ de cangiâ do tutto o paisaggio de l'energia umaña.
In poule sence, a fuxon nucleare a fa referensa a-o proçesso de nuclei atòmichi ciù legi (comme o deutotopio d’idrògeno e o triçio) ch’o passa a repugnansa elettrostatica (repulscion de coombose) tra i nuclei à de temperatue e e prescioin estremamente erte, che se collega e se fondan inte di nuclei atòmichi ciù pesanti (comme o relascio de quantitæ enorme d’energia. Sto proçesso o vëgne apreuvo à l’equaçion de l’energia de massa de Einstein «E{{1}mc 2» - a massa totale do neuvo nucleo fossou a l’é un pittin ciù bassa che a somma de masse di doî nuclei avanti da fuxon, e a massa reduta (perdia de massa) a saià relasciâ sotta forma d’energia, con unna spessixe d’energia ch’a passa de lontan quæ se segge energia deuviâ da-i òmmi.
Pe accapî l’intensitæ de l’energia da fuxon nucleare, l’é neçessäio solo che un insemme de confronto di dæti: l’energia relasciâ da unna reaçion de fuxon de 1 chilogrammo de mescciua de triçio deuterio a l’é equivalente a-o cado generou da-a combuscion de 27000 tonnëi de carbon standard ò l’energia generâ da-a combuscion completa de 120 tonnëi de benziña; À tutti i mòddi, l’energia relasciâ da-o carburante de fiscion nucleare da mæxima qualitæ (comme l’uranio{{7}235) a l’é solo che 1/4 pöcassæ de quello relasciou da-a fuxon nucleare. De ancon ciù importansa, e vivagne de carburante pe-a fuxon nucleare en squæxi infinie – o deuterium o l’é largamente presente inte l’ægua do mâ in sciâ Tæra, e ògni litro d’ægua do mâ o contëgne o deuterio ch’o peu relasciâ l’energia equivalente à 300 litri de benziña pe mezo da fuxon. O deuterio contegnuo inte l'ægua do mâ inte tutto o mondo o peu soddisfâ e exigense d'energia de l'umanitæ pe ciù de un mion de anni; Sciben che o triçio o l’é estremamente ræo inta natua, o peu vegnî preparou artifiçialmente co-o reagî o litio (un elemento abbondante inta crosta da Tæra) co-i neutroin e no gh’é un problema de «candeansa de carburante».
À tutti i mòddi, ottegnî a fuxon nucleare controllabile o no l’é un compito façile e a seu sfidda prinçipâ a l’é inte «comme creâ e mantegnî de condiçioin estreme pe-a fuxon nucleare». De drento a-o Sô, a cheita gravitaçionale a crea unn’erta temperatua de 15 mioin de graddi Celsius e unn’erta prescion de 250 miliardi de atmosfere, che soddisfan pe natua e «conte de l’açendimento» pe-a fuxon atòmica; Ma in sciâ Tæra, i òmmi no peuan replicâ sta fòrte gravitæ e peuan scimolâ solo di ambienti estremi pe mezo de mezzi tecnològichi. A-o momento gh'é doe direçioin de reçerca mainstream:
Un tipo o l’é a fuxon de confinamento magnetica, rappresentâ da-o Reattô Esperimentale Internaçionale (ITER), conosciuo pe commun comme «lô artifiçiâ». O deuvia un campo magnetico super fòrte (100000 vòtte pöcassæ ciù fòrte che o campo magnetico da Tæra) pe confinâ o plasma (o quarto stato da matëia donde i nuclei atòmichi e i elettroin son separæ) con unna temperatua fin à 150 mioin de graddi Celsius inte unna camia à veuo rio tanto ch’o rescäda delongo o plasma pe satisfâ e condiçioin neçessäie pe-e reaçioin de fuxon. Do 2023, o dispoxitivo "Sano artifiçiâ" da Ciña (EAST) da Ciña o l'à ottegnuo un fonçionamento continuo de plasma à 120 mioin de graddi Celsius pe 403 segondi, con mette un registro mondiale e mette a base pe-i esperimenti vegnui apreuvo de ITER.
Unn'atra qualitæ a l'é a fuxon de confinamento inerçiale, rappresentâ da-a Façilitæ Naçionale de l'ignion (NIF) di Stati Unii. O se conçentra 192 laser à erta mæxima in sce un bersalio de triçio deuterio con un diametro solo che pöchi millimetri, o rescäda o bersalio à 30 mioin de graddi Celsius e o ô comprimme 100 vòtte a denscitæ do nucleo da Tæra inte un periodo de tempo assæ curto (10 trilioni pöcassæ de un segondo), con deuviâ l’intertixe de l’inersia pe completâ l’indeu un momento quande a diffuxon a no l’é poscibile. Do dexembre 2022, o NIF o l’à ottegnuo o «guägno netto d’energia» pe-a primma vòtta - l’energia relasciâ da-e reaçioin de fuxon a l’à scompassou l’energia do laser d’input, ch’o marca unna gran progrescion inta stradda de confinamento inerçiale.
In azzonta à unn’erta denscitæ d’energia e à un carburante abbondante, a fuxon nucleare a l’à ascì l’urtima seguessa e l’amixiçia pe l’ambiente. À differensa de l’infiltraçion nucleare, e reaçioin de fuxon nucleare s’asmortan de botto unna vòtta che e condiçioin estreme vëgnan perse (comme l’interrupçion do campo magnetico ò l’arresto do laser) e no gh’é nisciun reisego de «deçento di nuclei»; O produto de reaçion prinçipâ o l’é l’elio (un gas inerte no teuscego e inoffenscivo), ch’o no produxe un scarto radioattivo pe longo tempo comme a fiscion nucleare e o no l’à squæxi nisciuña inquinamento à l’ambiente.
Sciben che i umoen no an ancon ottegnuo a generaçion de potensa atòmica commersâ (atteisa de domandâ 30-50 anni de progresci tecnològichi), tutti i pasci do progresso inta fuxon atòmica, da-a fuxon naturale do sô a-e revoluçioin gradduale do laboratöio, o l’é apreuvo à sponciâ l’umanitæ ciù vexiña a-o propòxito de «libertæ energia». Inte l’avvegnî, quande e ciante de fuxon atòmiche se spantegan inte tutto o mondo, l’umanitæ a se liberiâ do tutto da-a dependensa da-i carburanti fòscili, a resòlve di problemi globali comme o cangiamento do climma e a mancansa d’energia e l’assoçiaçion inte unna neuva epoca basâ in sce l’energia netta e illimitâ.
